โรคเบาหวานเกิดจากอะไร โรคเบาหวานมีกี่ชนิด และ สาเหตุของโรคเบาหวาน

0
1100
โรคเบาหวานเกิดจากปัจจัยเสี่ยงด้านสุขภาพ และเป็นโรคที่ถ่ายทอดทางพันธุกรรม โดยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 พบมากถึง 90-95 % ของผู้ป่วยโรคเบาหวานทั้งหมด
โรคเบาหวานเกิดจากปัจจัยเสี่ยงด้านสุขภาพ และเป็นโรคที่ถ่ายทอดทางพันธุกรรม โดยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 พบมากถึง 90-95 % ของผู้ป่วยโรคเบาหวานทั้งหมด

โรคเบาหวานเกิดจากอะไร โรคเบาหวานมีกี่ชนิด และ สาเหตุของโรคเบาหวาน

โรคเบาหวาน เป็นโรคที่หลายท่านมองว่าไกลตัว เนื่องจากเป็นโรคที่สามารถถ่ายทอดทางพันธุกรรมได้ แต่ในขณะเดียวกันก็สามารถเกิดจากพฤติกรรมสุขภาพที่เป็นปัจจัยเสี่ยงได้ แต่การเป็นโรคเบาหวานไม่ได้เกิดขึ้นทันทีและแสดงอาการทันทีทำให้ผู้คนทั่วไปรู้สึกว่าโรคเบาหวานไม่มีอันตรายหรือความรุนแรงเหมือนโรคระบาดหรือติดเชื้ออื่นๆ ดังนั้น สถิติการป่วยด้วยโรคเบาหวานในประเทศไทยจึงเพิ่มสูงขึ้นเรื่อยๆ โดยในปี 2547 พบความชุกของโรคเบาหวานร้อยละ 6.9 แล้วเพิ่มสูงขึ้นเป็นร้อยละ 8.8 ในปี 2557 พบโรคเบาหวานมากในเพศหญิงมากกว่าเพศชาย และพบในกลุ่มอายุ 60-69 ปีมากที่สุด

สาเหตุของการเกิดโรคเบาหวาน

อย่างที่ทราบว่า โรคเบาหวานเกิดได้จากปัจจัยเสี่ยงด้านสุขภาพ และเป็นโรคที่ถ่ายทอดทางพันธุกรรมได้ โดยคนที่มีญาติสายตรง เช่น พ่อแม่ ปู่ย่า ตายาย เป็นโรคเบาหวานก็มีโอกาสได้รับการถ่ายทอดทางพันธุกรรมได้ ส่วนคนที่ไม่มีญาติเคยป่วยด้วยโรคเบาหวาน แต่มีปัจจัยเสี่ยงด้านอื่นๆ เช่น พฤติกรรมสุขภาพหรือการเจ็บป่วย การใช้ยาบางชนิดก็อาจเสี่ยงต่อการป่วยเป็นโรคเบาหวานได้เช่นกัน ดังนั้น ตามแนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวานปี 2560 ได้แบ่งสาเหตุการเกิดโรคเบาหวานออกเป็น 4 ประเภท ดังนี้

  1. โรคเบาหวานชนิดที่ 1 (type 1 diabetes mellitus, T1DM) หรือ โรคเบาหวานชนิดพึ่งอินซูลิน (IDDM)
  2. โรคเบาหวานชนิดที่ 2 (type 2 diabetes mellitus, T2DM) หรือ โรคเบาหวานชนิดไม่ต้องพึ่งอินซูลิน (NIDDM)
  3. โรคเบาหวานขณะตั้งครรภ์ (gestational diabetes mellitus, GDM)
  4. โรคเบาหวานที่มีสาเหตุจำเพาะ (specific types of diabetes due to other causes)

โดยเบาหวานแต่ละชนิดจะมีสาเหตุและอาหารที่แตกต่างกัน การรักษาที่ต่างกันเล็กน้อย โดยมีรายละเอียดสาเหตุการเกิดโรคเบาหวานแต่ละชนิดดังนี้

โรคเบาหวานมีกี่ชนิด

โรคเบาหวานชนิดที่ 1 (type 1 diabetes mellitus, T1DM) หรือ โรคเบาหวานชนิดพึ่งอินซูลิน (IDDM)
โรคเบาหวานชนิดที่ 1 พบได้ประมาณ 5-10 % จากเบาหวานทุกชนิด สาเหตุเกิดจากการทำลายเบต้าเซลล์ของตับอ่อน ส่วนใหญ่พบในคนอายุน้อย ซึ่งการทำลายเบต้าเซลล์ของตับอ่อนนั้น อาจมีสาเหตุมาจากการป่วยด้วยโรคติดเชื้อ หรือ โรคผิดปกติทางพันธุกรรมอื่นๆ เช่น Hashimoto’s thyroiditis, Graves’ disease, pernicious anemia, autoimmune hepatitis, vitiligo หรือ celiac disease ดังนั้น เมื่อเบต้าเซลล์ถูกทำลาย ทำให้ไม่สามารถผลิตอินซูลินได้ ทำให้ผู้ป่วยต้องพึ่งอินซูลินตลอดไป

โรคเบาหวานชนิดที่ 2 (type 2 diabetes mellitus, T2DM) หรือ โรคเบาหวานชนิดไม่ต้องพึ่งอินซูลิน (NIDDM)
โรคเบาหวานชนิดที่ 2 นี้ เป็นโรคเบาหวานที่พบบ่อยในประเทศไทย พบมากถึง 90-95 % ของผู้ป่วยโรคเบาหวานทั้งหมด สาเหตุเกิดจากภาวะดื้อต่ออินซูลิน (insulin resistance) ร่วมกับ ความผิดปกติในการผลิตอินซูลินที่ที่ไม่เพียงพอต่อความต้องการของร่างกาย (relative insulin deficiency) โดยโรคเบาหวานชนิดนี้พบในคนอายุ 30 ปีขึ้นไป โดยเฉพาะคนที่มีรูปร่างท้วมหรืออ้วนที่มีดัชนีมวลกายตั้งแต่ 23 ขึ้นไป และส่วนใหญ่ผู้ป่วยมักมีประวัติโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ในพ่อ แม่ หรือ พี่ น้อง หรือญาติสายตรง และมีพฤติกรรมที่เป็นสาเหตุที่สัมพันธ์กับปัจจัยเสี่ยงในการเกิดโรค เช่น พฤติกรรมการรับประทานอาหารหวานจัดบ่อยๆ ขาดการออกกำลังกาย อ้วนน้ำหนักเกิน ป่วยด้วยโรคเรื้อรังอื่นๆ ร่วมด้วย เช่น ไขมันในเลือดสูง เป็นต้น

โรคเบาหวานขณะตั้งครรภ์ (gestational diabetes mellitus, GDM)
โรคเบาหวานขณะตั้งครรภ์ เกิดได้ประมาณ 2- 5 % ของหญิงตั้งครรภ์ โดยส่วนใหญ่ตรวจพบหลังคลอดบุตร เนื่องจากในช่วงตั้งครรภ์จะเกิดภาวะดื้อต่ออินซูลินจากปัจจัยด้านรกและตับอ่อนไม่สามารถผลิตอินซูลินได้เพียงพอต่อความต้องการของร่างกายจึงส่งผลให้หญิงตั้งครรภ์มีระดับน้ำตาลในเลือดสูงขึ้น

โรคเบาหวานที่มีสาเหตุจำเพาะ (specific types of diabetes due to other causes)
โรคเบาหวานที่มีสาเหตุจำเพาะนั้น เกิดจากความผิดปกติทางพันธุกรรมและต่อมไร้ท่อ นอกจากนี้ยังเกิดจากภาวะแทรกซ้อนจากการได้รับยา สารเคมี หรือการติดเชื้อที่ไปมีผลทำให้เกิดการทำงายเบต้าเซลล์ที่ตับอ่อน เช่น ความผิดปกติของพันธุกรรมตั้งแต่กำเนิดทำให้เด็กเป็นเบาหวานและสามารถตรวจพบได้ตั้งแต่ 6 เดือนแรกเกิด (Neonatal diabetes) โรคเบาหวานที่เกิดจากโรคตับอ่อน เช่น ตับอ่อนอักเสบ เป็นเมือกในตับอ่อน (Cystic fibrosis) และยังมีโรคเบาหวานที่มีสาเหตุมาจากโรคภูมิคุ้มกันบกพร่อง เช่น คูชิ่งซินโดรม (Cushing syndrome) โรคเนื้องอกต่อมหมวกไต (pheochromocytoma) โรคไฮเปอร์ไทรอยด์ (hyperthyroidism) เนื้องอกกลูคากอนโนที่ตับอ่อน (glucagonoma) เป็นต้น

จะเห็นได้ว่าสาเหตุการเกิดโรคเบาหวานนั้นมีหลายปัจจัยสาเหตุ ล้วนมีผลต่อการทำงานของตับอ่อนในการสร้างอินซูลินซึ่งจำเป็นการรักษาระดับน้ำตาลในเลือดให้คงที่ และเป็นปัจจัยสำคัญในการป้องกันโรคเรื้อรังอื่นๆที่จะตามมา ดังนั้นการหลีกเลี่ยงปัจจัยสาเหตุที่ป้องกันได้ โดยเฉพาะการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพเป็นเรื่องที่จำเป็นมากและมีความสำคัญที่สุดในการป้องกันการเจ็บป่วยด้วยโรคเบาหวานต่อไป

บทความอื่นๆที่เกี่ยวข้อง

ทิ้งคำตอบไว้

Please enter your comment!
Please enter your name here