ก่อนจะถามว่า สมุนไพรลดน้ำตาลในเลือด รักษาเบาหวาน ยี่ห้อไหนดีที่สุด?

0
2282
สมุนไพรลดระดับน้ำตาลในเลือด รักษาเบาหวาน ตัวไหนดีที่สุด
สมุนไพรลดระดับน้ำตาลในเลือด รักษาเบาหวาน ตัวไหนดีที่สุด

พี่ๆหลายคนคงมีความทุกข์ใจกับโรคเบาหวาน และหากไม่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลให้อยู่ในระดับปกติได้ ก็มักจะมองหาสิ่งต่างๆเพื่อเป็นตัวช่วย และเป็นการป้องกันโรคแทรกซ้อนจากเบาหวาน ที่จะมีความรุนแรงมากขึ้นถ้าควบคุมระดับน้ำตาลไม่ได้ในอนาคต จึงพบว่าในปัจจุบันนอกเหนือจากการกินยาลดเบาหวานตามปกติแล้ว ยังมีผู้ป่วยเบาหวานอีกจำนวนมากที่เลือกใช้ อาหารเสิรมลดเบาหวาน หรือ สมุนไพรลดเบาหวานชนิดต่างๆ เพื่อช่วยในการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด แต่อย่างไรก็ตามหากผู้ป่วยได้รับการรักษาด้วยยารักษาเบาหวานอยู่ การใช้อาหารเสริม หรือ สมุนไพรร่วมกับยาแผนปัจจุบัน อาจทำให้เกิดผลข้างเคียง หรือ เรียกว่าอันตรกิริยาระหว่างสมุนไพรกับยาแผนปัจจุบัน (Herb-Drug Interactions) ซึ่งอาจทำให้เกิดผลดี หรือ ทำให้เกิดผลเสียจากอาการไม่พึงประสงค์ก็ได้ ดังนั้น ทางผมเอง(HLB) ในฐานะที่เรียนจบเภสัชศาสตร์ จึงขอให้พี่ๆทำความเข้าใจแบบง่ายๆกันก่อนเพื่อที่จะเลือกใช้สมุนไพรอย่างถูกวิธีให้ได้รับประโยชน์สูงสุดต่อตัวพี่ๆเองครับ

มาทำความเข้าใจกับกลไกการออกฤทธิ์ของยา อาหารเสริมลดน้ำตาล หรือ สมุนไพรแก้เบาหวาน กันก่อน

ก่อนอื่นขอย้อนกลับไปถึงสาเหตุของโรคเบาหวานกันก่อนครับ..เรารู้กันมาว่าสาเหตุส่วนใหญ่ของเบาหวานจะเกิดจาก

  • เบตาเซลล์ (Beta cells) ของตับอ่อนที่มีหน้าที่ผลิตฮอร์โมนอินซูลินถูกทำลายโดยระบบภูมิคุ้มกันร่างกาย ทำให้ตับอ่อนไม่สามารถผลิตฮอร์โมนอินซูลินได้
  • ตับอ่อนมีความผิดปกติ ทำให้การหลั่งฮอร์โมนอินซูลินมีน้อยเกินไป หรือ มีไม่เพียงพอ
  • ภาวะการดื้นอินซูลินของเซลล์เนื้อเยื่อ

และแนวทางการรักษาเบาหวานในภาพรวม จึงออกมาเป็นอย่างนี้

  • เพิ่มปริมาณอินซูลินในเลือดโดยตรง เช่น ยาฉีด
  • กระตุ้นให้ตับอ่อนสร้างอินซูลินมากขึ้น
  • ทำให้เซลล์เนื้อเยื่อตอบสนองต่ออินซูลินได้มากขึ้น
  • ลดน้ำตาลในเลือด หรือ ลดการดูดซึมของน้ำตาล (คาร์โบไฮเดรต)

ดังนั้น พี่ๆจึงมีความจำเป็นที่จะต้องรู้ว่า ยา อาหารเสริม หรือ สมุนไพรรักษาเบาหวาน ต่างๆ ที่จะนำมากิน ออกฤทธิ์อย่างไร เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดภาวะน้ำตาลต่ำจนเกินไป จากการเสริมฤทธิ์กันมากจนเกินไป หรือ กินไปก็ไม่ได้ผล ดังนั้นก่อนอื่นเลย หากพี่ๆกินยาแผนปัจจุบันอยู่ ก็ควรรู้ว่ายาที่กินอยู่ไปมีผลอย่างไรกับร่างกาย ได้แก่

ยาเม็ดสำหรับ รักษาโรคเบาหวาน

1. ยากลุ่มที่ออกฤทธิ์ทำให้น้ำตาลในเลือดต่ำ(Hypoglycemic drugs):

  • ยากลุ่มซัลโฟนิลยูเรีย (Sulfonylureas): เช่นยา อะซีโตเฮกซาไมด์ (Acetohexamide), คลอร์โพรพาไมด์ (Chlorpropamide), โทลาซาไมด์ (Tolazamide), ไกลเมพิไรด์ (Glimepiride), ไกลพิไซด์ (Glipizide), ไกลเบนคลาไมด์ (Glibenclamide) หรือ อีกชื่อคือ ไกลบูไรด์ (Glyburide)
  • ยากลุ่มที่ไม่ใช่ซัลโฟนิลยูเรีย (Non – sulfonylureas หรือ Glinides หรือ Meglitinides): เช่นยา รีพาไกลไนด์ (Repaglinide), นาทิไกลไนด์ (Nateglinide), มิทิไกลไนด์ (Mitiglinide)

2. ยาที่ออกฤทธ์ต้านการเพิ่มสูงขึ้นของระดับน้ำตาลในเลือด (Antihyper glycemic drugs):

  • ยากลุ่มไบกัวไนด์ (Biguanides): เช่นยา เมทฟอร์มิน (Metformin)
  • ยากลุ่มไธอะโซลิดีนไดโอน (Thiazolidinediones): เช่นยา ไพโอกลิทาโซน (Pioglitazone)
  • ยากลุ่มที่ยับยั้งการทำงานของเอนไซม์อัลฟ่ากลูโคซิเดส/เอนไซม์ยับยั้งการย่อยสลายคาร์โบไฮเดรตในลำไส้ (Alpha – glucosidase inhibitor) เช่นยา อะคาร์โบส (Acarbose), โวกลิโบส (Voglibose), ไมกลิทอล (Miglitol)

3. ยาในกลุ่มอินครีตินฮอร์โมน (Incretin hormones, ฮอร์โมนสร้างจากลำไส้เล็กเพื่อกระตุ้นการหลั่งอินซูลินเมื่อมีการบริโภคอาหาร) หรือ Incretin mimetics:

  • ยากลุ่มที่ออกฤทธิ์เลียนแบบการทำงานของฮอร์โมน Glucagon (Glucagon-like peptide-1 receptor agonists ย่อว่า GLP-1 receptor agonist) เช่นยา เอ็กซีนาไทด์ (Exenatide)
  • ยากลุ่มที่ออกฤทธิ์ยับยั้งเอนไซม์ Dipeptidyl peptidase/เอนไซม์ที่เกี่ยวข้องกับการย่อยสลายของน้ำตาลGlucose (Dipeptidyl peptidase-4 Inhibitor, DPP-4 Inhibitor) เช่นยา วิลดากลิปติน (Vildagliptin), ซิตากลิปติน (Sitagliptin), แซกซ่ากริปติน (Saxagliptin), ลิน่ากลิปติน (Linagliptin)

4. ยากลุ่มใหม่ซึ่งเป็นยาออกฤทธิ์ควบคุมการดูดซึมกลับของน้ำตาลกลูโคสบริเวณท่อไต: ได้แก่

  • ยากลุ่ม Sodium – glucose Cotransporter inhibitors (SGLT2 inhibitors): เช่นยา ดาพากลิโฟลซิน (Dapagliflozin), คานากลิโฟลซิน (Canaglifloziin), เอ็มพากลิโฟลซิน (Empagliflozin)

ยาฉีดอินซูลิน (Insulin Therapy)

1. อินซูลินชนิดออกฤทธิ์ไวมาก (Rapid acting insulin หรือ Ultrashort acting insulin): เช่นยา ลิสโปร (Lispro), แอสพาร์ท (Aspart), กลูไลซีน (Glulisine)

2. อินซูลินชนิดออกฤทธิ์สั้น (Short acting insulin หรือ Regular insulin, RI): เช่นยา แอ็คทราพิด (Actrapid®), ฮิวมูลินอาร์ (Humulin R®), เจ็นซูลินอาร์ (Gensulin R®)

3. อินซูลินชนิดออกฤทธิ์นานปานกลาง (Intermediate acting insulin หรือ NPH Insulin): เช่นยา ฮิวมูลินเอ็น (Humulin N®) อินซูลาทาร์ด (Insulatard HM® ) เจ็นซูลินเอ็น (Gensulin N®)

4. อินซูลินชนิดออกฤทธิ์นาน (Long acting insulin): เช่นยา ดีทีเมียร์ (Detemir), กลาร์จีน (Glargine)

*ข้อมูลอ้างอิงเรื่องยาจาก หาหมอดอทคอม

การดื่มชาสมุนไพรใบหม่อน-ช่วยลดน้ำตาลในเลือด-ในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่-2
การดื่มชาสมุนไพรใบหม่อน-ช่วยลดน้ำตาลในเลือด-ในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่-2

เมื่อพอรู้แล้วว่ายาที่กินอยู่ไปออกฤทธิ์แบบไหน ทีนี้เราก็จะพอรู้ว่าถ้าจะเลือกกินอาหารเสริม หรือ กินสมุนไพรเพื่อไปช่วยควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด ก็ควรจะเลือกตัวที่ไปออกฤทธิ์คนละอย่างกับที่กินยาอยู่ก่อน เพื่อลดโอกาสที่จะเกิดผลข้างเคียงจากการเสริมฤทธิ์ที่มากเกินไป หรือ กินไปก็ไม่ได้ผล ทีนี้เรามาดูกันว่าอาหารเสริม หรือ สมุนไพรรักษาเบาหวานที่นิยมนำมาใช้กัน มีอะไร และออกฤทธิ์ยังไงกันบ้างครับ (ปริมาณ/ความเข้มข้นที่ใช้จะแตกต่างกันในแต่ละชนิด)

ตัวอย่างแนวคิด เช่น

  • กินสมุนไพรที่ออกฤทธิ์คนละอย่างกับยาที่กิน เช่น ตอนนี้ไม่ได้กินยา อะคาร์โบส ที่ออกฤทธิ์ลดการย่อย/ดูดซึมน้ำตาลกลูโคส ก็จะเลือกใช้อาหารเสริม หรือ สมุนไพรที่ออกฤทธิ์ตรงนี้กินเพิ่มเติมเข้าไป เช่น ใบหม่อน หรือ ผักเชียงดา อย่างใดอย่างหนึ่ง
  • ตอนนี้ตับอ่อนสร้างอินซูลินไม่ได้เลย จำเป็นต้องฉีดยาอินซูลินอยู่ ดังนั้น กินอาหารเสริม หรือ สมุนไพรที่กระตุ้นการสร้างอินซูลิน ก็มักจะไม่ได้ผล หรือ ตอบสนองได้ไม่ดี
  • อาหารเสริม หรือ สมุนไพรบางชนิด อาจจะไม่ได้มีผลต่อการควบคุมระดับน้ำตาล ในโรคเบาหวานโดยตรง แต่ก็ช่วยเรื่องอื่นๆที่เกี่ยวเนื่องกัน เช่น เรื่องของหลอดเลือด ไขมัน ความดัน
  • หากไม่ได้กินยาแผนปัจจุบัน ก็ควรเลือกใช้อาหารเสริม หรือ สมุนไพรแก้เบาหวาน ให้เหมาะกับการใช้ชีวิตของตัวเอง เช่น ปกติชอบกินแป้งมากๆ (คาร์โบไฮเดรต)  ก็ควรเลือกสมุนไพรที่ช่วยลดการดูดซึมของกลูโคส เช่น ใบหม่อน มากินก่อนหรือกินพร้อมอาหาร
  • ส่วนตัวผม สมุนไพรตามกระแส และ มีข้อมูลสนับสนุนงานวิจัยน้อย ผมก็จะไม่ค่อยให้น้ำหนักนะครับ เพราะข้อมูลความปลอดภัยน้อย เช่น ตดหมูตดหมา, หนานเฉาเหว่ย หรือ แม้แต่ถั่งเช่า ก็อาจจะราคาสูงเกินความจำเป็นครับ
  • สามารถใช้สมุนไพรได้มากกว่า 1 ชนิด เพื่อให้ออกฤทธิ์ได้แตกต่างกัน เช่น ใบหม่อน ผสม เจี๋ยวกู่หลาน, อบเชย ผสม มะระขี้นก, หญ้าหวาน ผสม ใบหม่อน, มะระขี้นก ผสม บอะระเพ็ด ผสมกระเทียม เป็นต้น (ถ้าไม่อร่อยก็ต้องใส่แคปซูล รวมถึงต้องมาพิจารณาปริมาณที่กินต่อวันให้มากพอที่จะมีฤทธิ์รักษาด้วยครับ)
ตัวอย่าง การออกฤทธิ์ของสมุนไพรชนิดต่างๆ
ตัวอย่าง การออกฤทธิ์ของสมุนไพรชนิดต่างๆ

บทความอื่นๆที่เกี่ยวข้อง

ผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้อง

ทิ้งคำตอบไว้

Please enter your comment!
Please enter your name here